Top 6 Dàn ý phân tích tác phẩm "Câu cá mùa thu" của Nguyễn Khuyến hay nhất

12-06-2022 6 17 0 0 Báo lỗi

Bài thơ “Câu cá mùa thu - Thu điếu” là một trong ba bài thơ thu nổi tiếng thuộc chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến. Bài thơ như một bức tranh thiên nhiên tuyệt tác về vẻ đẹp của mùa thu ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ. Thể hiện tình cảm yêu thiên nhiên, quê hương đất nước của tác giả cũng như nỗi lòng dâu xót của tác giả trước vận mệnh của nước nhà. Sau đây là một số dàn ý điển hình phân tích tác phẩm “Câu cá mùa thu” hay nhất:

1 Hà Ngô

Dàn ý tham khảo số 1: Phân tích tác phẩm "Câu cá mùa thu"

I. Mở bài

  • Đôi nét về tác giả Nguyễn Khuyến: một tác giả chịu ảnh hưởng đậm nét tư tưởng Nho giáo, sáng tác của ông thường về đạo đức con người, người quân tử. Sau khi thấy thực tại rối ren, ông ở ẩn sáng tác các tác phẩm thể hiện sự hòa hợp với thiên nhiên thanh tịnh.
  • Bài thơ Câu cá mùa thu là một bài thơ trong chùm thơ thu ba bài được sáng tác trong thời gian tác giả ở ẩn.


II. Thân bài

1. Hai câu đề

  • Mùa thu gợi ra với hai hình ảnh vừa đối lập vừa cân đối hài hoà “ao thu”, “chiếc thuyền câu” bé tẻo teo;
    • Màu sắc “trong veo”: sự dịu nhẹ, thanh sơ của mùa thu
    • Hình ảnh: Chiếc thuyền câu bé tẻo teo ⇒ rất nhỏ
    • Cách gieo vần “eo”: giàu sức biểu hiện
    • Cũng từ ao thu ấy tác giả nhìn ra mặt ao và không gian quanh ao ⇒ đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

⇒ Bộc lộ rung cảm của tâm hồn thi sĩ trước cảnh đẹp mùa thu và của tiết trời mùa thu, gợi cảm giác yên tĩnh lạ thường


2. Hai câu thực

  • Tiếp tục nét vẽ về mùa thu giàu hình ảnh:
    • Sóng biếc: Gợi hình ảnh nhưng đồng thời gợi được cả màu sắc, đó là sắc xanh dịu nhẹ và mát mẻ, phải chăng là sự phản chiếu màu trời thu trong xanh
    • Lá vàng trước gió: Hình ảnh và màu sắc đặc trưng của mùa thu Việt Nam
  • Sự chuyển động:
    • Hơi gợn tí ⇒ chuyển động rất nhẹ ⇒ sự chăm chú quan sát của tác giả
    • “khẽ đưa vèo” ⇒ chuyển động rất nhẹ rất khẽ ⇒ sự cảm nhận sâu sắc và tinh tế

⇒ Nét đặc sắc rất riêng của mùa thu làng quê được gợi lên từ những hình ảnh bình dị, đó chính là “cái hồn dân dã”


3. Hai câu luận

  • Cảnh thu đẹp một vẻ bình dị nhưng tĩnh lặng và đượm buồn:
    • Không gian của bức tranh thu được mở rộng cả về chiều cao và chiều sâu
    • Tầng mây lơ lửng: gợi cảm giác thanh nhẹ, quen thuộc gần gũi, yên bình, tĩnh lặng.
    • Hình ảnh trời xanh ngắt: sắc xanh của mùa thu lại được tiếp tục sử dụng, nhưng không phải là màu xanh dịu nhẹ, mát mẻ mà xanh thuần một màu trên diện rộng ⇒ đặc trưng của mùa thu.
    • Hình ảnh làng quê được gợi lên với “ngõ trúc quanh co”: hình ảnh quen thuộc
    • Khách vắng teo: Gieo vần “eo” gợi sự thanh vắng, yên ả, tĩnh lặng

⇒ Không gian của mùa thu làng cảnh Việt Nam được mở rộng lên cao rồi lại hướng trực tiếp vào chiều sâu, không gian tĩnh lặng và thanh vắng


4. Hai câu kết

  • Xuất hiện hình ảnh con người câu cá trong không gian thu tĩnh lặng với tư thế “Tựa gối buông cần”:
    • “Buông”: Thả ra (thả lỏng) đi câu để giải trí, ngắm cảnh mùa thu
    • “Lâu chẳng được”: Không câu được cá

⇒ Đằng sau đó là tư thế thư thái thong thả ngắm cảnh thu, đem câu cá như một thú vui làm thư thái tâm hồn ⇒ sự hòa hợp với thiên nhiên của con người

  • Toàn bài thơ mang vẻ tĩnh lặng đến câu cuối mới xuất hiện tiếng động:
    • Tiếng cá “đớp động dưới chân bèo” → sự chăm chú quan sát của nhà thơ trong không gian yên tĩnh của mùa thu, nghệ thuật “lấy động tả tĩnh”.

⇒ Tiếng động rất khẽ, rất nhẹ trong không gian rộng lớn càng làm tăng vẻ tĩnh vắng, “cái tĩnh tạo nên từ một cái động rất nhỏ”.

⇒ Nói câu cá nhưng thực ra không phải bàn chuyện câu cá, sự tĩnh lặng của cảnh vật cho cảm nhận về nỗi cô quạnh, uẩn khúc trong tâm hồn nhà thơ, đó là tâm sự đầy đau buồn trước tình cảnh đất nước đầy đau thương.


5. Nghệ thuật

  • Bút pháp thuỷ mặc (dùng đường nét chấm phá) Đường thi và vẻ đẹp thi trung hữu hoạ của bức tranh phong cảnh
  • Vận dụng tài tình nghệ thuật đối.
  • Nghệ thuật lấy động tả tĩnh được sử dụng thành công
  • Cách gieo vần “eo” và sử dụng từ láy tài tình


III. Kết bài

  • Khẳng định lại những nét tiêu biểu về nội dung và nghệ thuật của bài thơ\
  • Bài thơ đem đến cho độc giả những cảm nhận sâu lắng về một tâm hồn yêu nước thầm kín mà thiết tha.
Dàn ý tham khảo số 1: Phân tích tác phẩm
Dàn ý tham khảo số 1: Phân tích tác phẩm
Dàn ý tham khảo số 1: Phân tích tác phẩm
Dàn ý tham khảo số 1: Phân tích tác phẩm

2 Hà Ngô

Dàn ý tham khảo số 2: Cảm nhận bài thơ "Câu cá mùa thu"

I. Mở bài

Giới thiệu bài thơ Câu cá mùa thu và tác giả


II. Thân bài

1.Hai câu đề

"Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo


  • Ao thu là một hình ảnh rất gần gũi với cuộc sống thường ngày, cùng với thời tiết se lạnh và dòng nước trong veo
  • Cảnh sắc màu thu ở vùng quê được thể hiện qua hai câu thơ


2. Hai câu thực

"Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo".


  • Hình ảnh sóng biếc gợn tí và hình ảnh lá vàng, cảm giác như những hình ảnh rất nhỏ bé
  • Không gian tĩnh lặng của mùa thu được tăng dần so với câu trước
  • Tâm hồn rất nhạy cảm, tinh tế của tác giả


3. Hai câu luận

"Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo".


  • Sự êm đềm nhẹ nhàng
  • Cảm giác mông lung huyền ảo
  • Cảnh buồn, tĩnh mịch, lòng người nặng trĩu, luẩn quẩn không lối thoát

4. Hai câu kết

"Tựa gối ôm cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo"


  • Một bức tranh thiên nhiên hài hòa
  • Ném mọi tâm tư không vương vấn tới thế, thói đời


III. Kết bài

Nêu cảm nhận của em về bài thơ Câu cá mùa thu

Dàn ý tham khảo số 2: Cảm nhận bài thơ
Dàn ý tham khảo số 2: Cảm nhận bài thơ
Dàn ý tham khảo số 2: Cảm nhận bài thơ
Dàn ý tham khảo số 2: Cảm nhận bài thơ
3 Hà Ngô

Dàn ý tham khảo số 3: Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ độc đáo

I. Mở bài

  • Giới thiệu nhà thơ Nguyễn Khuyến và bài thơ Câu cá mùa thu (Thu điếu)
    • Nguyễn Khuyến (1838 – 1909), là người có tài năng, cốt cách thanh cao, có tấm lòng yêu nước thương dân sâu nặng.
    • Câu cá mùa thu nằm trong chùm ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến. Bài thơ ghi lại cảm nhận và gợi tả tinh tế cảnh sắc mùa thu ở làng quê Bắc Bộ đồng thời cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm sự thời thế kín đáo của Nguyễn Khuyến.
  • Dẫn dắt vấn đề: Nghệ thuật sử dụng từ ngữ trong bài Vội vàng.


II. Thân bài

  • Nêu tóm gọn hoàn cảnh sáng tác và nội dung của chùm thơ thu, bài Thu điếu.
  • Những từ ngữ gợi nên phong vị riêng của mùa thu Bắc Bộ:
    • Trong veo, biếc, xanh ngắt => tính từ
    • Gợn, khẽ đưa, lơ lửng => động từ
  • Bức tranh mùa thu với những phong vị riêng của vùng quê Bắc Bộ Việt Nam: vẻ thanh sơ, dịu nhẹ
  • Gợi nên nét đặc sắc của ao mùa thu
    • Nước trong veo, sóng gợn tí: sự tĩnh lặng, nước không chảy, đứng yên như một một kẻ “buồn thiu”.
    • “Bé” là nhỏ không lớn, chiếc thuyền câu bé tẻo teo lại nằm trên một cái ao nhỏ => gợi nên sự thu nhỏ của một không gian hẹp.
  • Khách vắng teo, bé tẻo teo, sóng hơi gợn, mây lơ lửng, lá khẽ đưa => các chuyển động trong bài thơ đều rất nhẹ, rất khẽ dường như không đủ để tạo âm thanh.
  • Một tiếng động tạo nên âm thanh duy nhất: cá đớp động dưới chân bèo => nhưng nó cũng chỉ có ý nghĩa càng làm tăng thêm sự yên ắng, tĩnh mịch của cảnh vật. Đây là cái động duy nhất để nhận ra tất cả không gian xung quanh đều yên ắng quá.
  • Sử dụng độc vận “eo”: Cách gieo vần “eo” là một từ vận rất khó gò vào mạch thơ, ý thơ nhưng tác giả lại sử dụng rất tài tình, độc đáo. Vần “eo” góp phần diễn tả một không gian nhỏ dần, khép kín, phù hợp với tâm trạng đầy uẩn khúc của nhà thơ.


III. Kết bài

  • Nêu tóm lược lại vấn đề: ngôn từ được sử dụng rất tài tình, độc đáo.
  • Gợi mở vấn đề.
Dàn ý tham khảo số 3: Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ độc đáo
Dàn ý tham khảo số 3: Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ độc đáo
Dàn ý tham khảo số 3: Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ độc đáo
Dàn ý tham khảo số 3: Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ độc đáo
4 Hà Ngô

Dàn ý tham khảo số 4: Hình ảnh con người Nguyễn Khuyến

I. Mở bài

Giới thiệu tác giả Nguyễn Khuyến và bài thơ Câu cá mùa thu, dẫn dắt vào đề: Tác giả Nguyễn Khuyến là tác giả nổi bật trong thi ca Việt Nam bởi sở hữu cho mình chùm ba bài thơ thu, trong số chùm ba bài thơ thu đó có tác phẩm “Câu cá mùa thu”.


II. Thân bài

  • Khái quát chung và những cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ
  • Khái quát chung: Bài thơ là một bức tranh mùa thu đầy sự sống động và chân thực, không kém những nét bình dị đơn sơ mà thân thuộc
  • Tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước. Tác giả hơn nữa rất thành công trong việc lột tả mùa thu ấy bởi chính ông đang cảm nhận vẻ đẹp ấy trên mảnh đất quê hương của mình
  • Tâm trạng thời thế của tâm hồn thanh cao: Tâm trạng ấy mang trong mình nỗi u hoài, đôi khi lặng lẽ trầm ngâm, lúc thì giật mình thảng thốt.


III. Kết bài

Nêu cảm nhận chung về tâm hồn Nguyễn Khuyến: Qua bài thơ “Câu cá mùa thu” chúng ta cảm nhận được trong tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến là sự gắn bó tha thiết với thiên nhiên.

Dàn ý tham khảo số 4: Hình ảnh con người Nguyễn Khuyến
Dàn ý tham khảo số 4: Hình ảnh con người Nguyễn Khuyến
Dàn ý tham khảo số 4: Hình ảnh con người Nguyễn Khuyến
Dàn ý tham khảo số 4: Hình ảnh con người Nguyễn Khuyến
5 Hà Ngô

Dàn ý tham khảo số 5: Phân tích bức tranh mùa thu

I. Mở bài

  • Giới thiệu tác giả và tác phẩm:
    • Nguyễn Khuyến là nhà thơ Nôm nổi tiếng nhất trong văn học Việt Nam.
    • "Câu cá mùa thu" là bài thơ thu tiêu biểu trong chùm ba bài thơ thu được viết bằng chữ Nôm của Nguyễn Khuyến.
  • Khái quát bức tranh mùa thu trong bài thơ: hiện lên với vẻ đẹp cổ điển vốn có của thi ca muôn đời với cái tĩnh lặng trong cảnh và tâm của người nghệ sĩ.


II. Thân bài

* Khái quát về bài thơ

  • Hoàn cảnh sáng tác: Nhà thơ sáng tác bài thơ này khi về quê ở ẩn với những thú vui tuổi già đó là đi câu cá. Cảnh tượng mùa thu diễn ra lặng lẽ êm đềm cộng hưởng với tâm trạng buồn bế tắc của nhà thơ lo lắng cho số phận người nông dân đã bật lên tứ thơ thu điếu.
  • Giá trị nội dung: Bài thơ là bức tranh cảnh sắc mùa thu ở đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước cùng tâm trạng đau xót của tác giả trước thời thế.


* Luận điểm 1: Bức tranh mùa thu được khắc họa từ sự thay đổi điểm nhìn

  • Bức tranh mùa thu được miêu tả theo điểm nhìn:
    • Từ gần đến cao xa: từ “thuyền câu bé tẻo teo” trong “ao thu” đến “tầng mây lơ lửng”.
    • Từ cao xa trở lại gần: Từ “trời xanh ngắt” quay trở về với thuyền câu, ao thu.

=> Cách thay đổi điểm nhìn như vậy làm bức tranh mùa thu toàn diện: từ một khoảng ao, cảnh sắc mùa thu mở ra sinh động theo nhiều hướng.


* Luận điểm 2: Bức tranh mùa thu trong bài là bức tranh mùa thu tiêu biểu nhất, đặc trưng nhất cho “mùa thu của làng cảnh Việt Nam”

  • Những nét đặc trưng nhất của mùa thu Bắc Bộ được phác họa trong bức tranh mùa thu với đầy đủ màu sắc và đường nét:
    • Màu sắc:
    • “trong veo”: sự dịu nhẹ, thanh sơ của mùa thu
    • Sóng biếc: Gợi hình ảnh nhưng đồng thời gợi được cả màu sắc, đó là sắc xanh dịu nhẹ và mát mẻ, phải chăng là sự phản chiếu màu trời thu trong xanh
    • Lá vàng trước gió: Hình ảnh và màu sắc đặc trưng của mùa thu Việt Nam
  • Hình ảnh trời xanh ngắt: sắc xanh của mùa thu lại được tiếp tục sử dụng, nhưng không phải là màu xanh dịu nhẹ, mát mẻ mà xanh thuần một màu trên diện rộng => đặc trưng của mùa thu.
    • Nét riêng của mùa thu được gợi lên từ sự dịu nhẹ, thanh sơ của cảnh vật:
    • Không khí mùa thu: thanh sơ, dịu nhẹ, nước trong, sóng biếc, đường nét chủ động nhẹ nhàng
  • Cái thú vị nằm ở cái điệu xanh: xanh ao, xanh trúc, xanh trời, xanh bèo pha chung với một chút vàng của lá thu rơi.
    • Đường nét, chuyển động:
    • "hơi gợn tí" : chuyển động rất nhẹ => Sự chăm chú quan sát của tác giả.
    • “khẽ đưa vèo” : chuyển động rất nhẹ rất khẽ => Sự cảm nhận sâu sắc và tinh tế.
    • Tiếng cá “đớp động dưới chân bèo”=> “cái tĩnh tạo nên từ một cái động rất nhỏ”.
  • Sự hòa hợp trong hòa phối màu sắc:
    • Màu sắc thanh nhã đặc trưng cho mùa thu không phải chỉ được cảm nhận riêng lẻ, nhìn tổng thể, vẫn nhận thấy sự hòa hợp.
    • Các sắc thái xanh khác nhau tăng dần về độ đậm: xanh màu “trong veo” của ao, xanh biếc của sóng, “xanh ngắt” của trời.
    • Hòa với sắc xanh là “lá vàng”: Sắc thu nổi bật hòa hợp, nổi bật với màu xanh của đất trời tạo vật càng làm tăng thêm sự hài hòa thanh dịu.

=> Nét đặc sắc rất riêng của mùa thu làng quê được gợi lên từ những hình ảnh bình dị, đó chính là “cái hồn dân dã”, “đọc lên, như thấy trước mắt làng cảnh ao chuôm nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, trong tiết thu; rất là đất nước mình, có thật, rất sống, chứ không theo ước lệ như ở văn chương sách vở” (Xuân Diệu).


* Luận điểm 3: Bức tranh mùa thu được khắc họa đẹp nhưng tĩnh lặng và đượm buồn

  • Không gian của bức tranh thu được mở rộng cả về chiều cao và chiều sâu nhưng tĩnh vắng:
    • Hình ảnh làng quê được gợi lên với “ngõ trúc quanh co” : hình ảnh quen thuộc
    • Khách vắng teo: Gieo vần “eo” gợi sự thanh vắng, yên ả, tĩnh lặng, làng quê ngõ xóm không có hoạt động nào của con người.
    • Chuyển động nhưng là chuyển động rất khẽ: sóng “hơi gợn tí”, mây “lơ lửng”, lá “khẽ đưa” -> không đủ sức tạo nên âm thanh.
  • Toàn bài thơ mang vẻ tĩnh lặng đến câu cuối mới xuất hiện tiếng động:
    • Tiếng cá “đớp động dưới chân bèo” → sự chăm chú quan sát của nhà thơ trong không gian yên tĩnh của mùa thu, nghệ thuật “lấy động tả tĩnh”

=> Tiếng động rất khẽ, rất nhẹ trong không gian rộng lớn càng làm tăng vẻ tĩnh vắng, “cái tĩnh tạo nên từ một cái động rất nhỏ”.

=> Không gian của mùa thu làng cảnh Việt Nam được mở rộng lên cao rồi lại hướng trực tiếp vào chiều sâu, không gian tĩnh lặng và thanh vắng.


* Đánh giá đặc sắc nghệ thuật miêu tả

  • Bút pháp chấm phá lấy động tả tĩnh tài tình
  • Ngôn ngữ giản dị, tinh tế, giàu sức gợi hình biểu cảm
  • Cách sử dụng tử vận "eo" thần tình
  • Sử dụng hình ảnh ước lệ tượng trưng
  • Khai thác tối đa vỏ ngữ âm của ngôn ngữ


III. Kết bài

  • Khái quát lại vẻ đẹp bức tranh mùa thu trong bài thơ.
  • Nêu cảm nhận của em về cảnh thiên nhiên ấy.
Dàn ý tham khảo số 5: Phân tích bức tranh mùa thu
Dàn ý tham khảo số 5: Phân tích bức tranh mùa thu
Dàn ý tham khảo số 5: Phân tích bức tranh mùa thu
Dàn ý tham khảo số 5: Phân tích bức tranh mùa thu
6 Hà Ngô

Dàn ý tham khảo số 6: Nghị luận bài thơ "Câu cá mùa thu"

I. Mở bài

  • Giới thiệu vấn đề: Vẻ đẹp cô đơn của cảnh vật, con người trong bài thơ Câu cá mùa thu
  • Trích đề.


II. Thân bài

  • Vẻ đẹp của cảnh vật mùa thu trong Thu điếu
    • Mùa thu gợi ra với hai hình ảnh vừa đối lập vừa cân đối hài hoà “ao thu”, “chiếc thuyền câu” bé tẻo teo; ⇒ bộc lộ rung cảm của tâm hồn thi sĩ trước cảnh đẹp mùa thu và của tiết trời mùa thu, gợi cảm giác yên tĩnh lạ thường.
    • Tiếp tục nét vẽ về mùa thu giàu hình ảnh, đan xen là những chuyển động nhẹ nhàng ⇒ Nét đặc sắc rất riêng của mùa thu làng quê được gợi lên từ những hình ảnh bình dị, đó chính là “cái hồn dân dã”.
    • Cảnh thu đẹp một vẻ bình dị nhưng tĩnh lặng và đượm buồn ⇒ Không gian của mùa thu làng cảnh Việt Nam được mở rộng lên cao rồi lại hướng trực tiếp vào chiều sâu, không gian tĩnh lặng và thanh vắng
  • So sánh điểm giống và điểm khác khi tác giả sử dụng các hình ảnh thiên nhiên trong bài thơ với các tác phẩm khác, các nhà thơ khác.
  • Vẻ đẹp của cô đơn của con người giữa mùa thu trong bài Câu cá mùa thu
  • Xuất hiện hình ảnh con người câu cá trong không gian thu tĩnh lặng với tư thế “Tựa gối buông cần”;

⇒ Nói câu cá nhưng thực ra không phải bàn chuyện câu cá, sự tĩnh lặng của cảnh vật cho cảm nhận về nỗi cô quạnh, uẩn khúc trong tâm hồn nhà thơ, đó là tâm sự đầy đau buồn trước tình cảnh đất nước đầy đau thương.


III. Kết bài

  • Đánh giá ý nghĩa của vấn đề.
  • Rút ra bài học cho bản thân
Dàn ý tham khảo số 6: Nghị luận bài thơ
Dàn ý tham khảo số 6: Nghị luận bài thơ "Câu cá mùa thu"
Dàn ý tham khảo số 6: Nghị luận bài thơ
Dàn ý tham khảo số 6: Nghị luận bài thơ "Câu cá mùa thu"




Khách quan đầy đủ chính xác

Là top 3 tiêu chí mà Toplist.vn luôn luôn hướng tới để đem lại những thông tin hữu ích nhất cho cộng đồng

Công Ty cổ Phần Toplist
Địa chỉ: Tầng 3-4, Tòa nhà Việt Tower, số 01 Phố Thái Hà, Phường Trung Liệt, Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội
Điện thoại: O369132468 - Mã số thuế: 0108747679
Giấy phép mạng xã hội số 370/GP-BTTTT do Bộ Thông tin Truyền thông cấp ngày 09/09/2019
Chính sách bảo mật / Điều khoản sử dụng